Makaleler

Ayın Kitap Önerisi: Aynalı Salon

 

Kitabın Adı: Aynalı Salon: Büyük Bunalım, Büyük Durgunluk ve Tarihin Yanlış Kullanımı

Yazar: Barry Eichengreen

Basım Yılı: 2016

Sayfa Sayısı: 520

 

Satın Almak İçin

 

 

Geçen yüzyılın iki büyük mali krizi, 1930’lu yıllardaki Büyük Bunalım ile 2008’de başlayan Büyük Durgunluk’ tur. Her ikisinin de arka planında, kredilerdeki sert yükselişler, şaibeli bankacılık uygulamaları ve  kırılgan, istikrarsız bir küresel finans sistemi vardı. 2008’de piyasalar kalp krizleri geçirirken, ekonomi politikasını belirleyenler en kötüsünü önlemek amacıyla Büyük Bunalım’ın derslerine başvurdu. Verdikleri yanıtla 1930’lu yıllardakine benzer bir finansal bir çöküşü ve yıkıcı bir bunalımı önlediler ama ABD ve Avrupa’da işsizlik buna rağmen dayanılmaz seviyelere yükseldi. Acı ve ızdırap alabildiğine yaygınlaştı.

Bu noktada söz konusu olan soru, politik karar merkezlerinin neden daha iyisini yapmadıklarıdır. Barry Eichenberg’in bu ikiz krizin tarihine dair anıtsal eseri, Aynalı Salon, bu soruya bugüne kadar verilmiş en geniş kapsamlı yanıtı sunuyor. Eichengreen, bu iki kriz ve Kuzey Amerika ile Avrupa arasından sürekli gidip gelerek, Lehman Brothers’ın iflasını izleyecek bir başka Bunalım korkusunun, olumlu ve olumsuz sonuçlarıyla, her iki kıtadaki ekonomi-politik yanıtlara nasıl şekil verdiğini gösteriyor. Büyük Bunalım’ın öne çıkan özelliği banka iflasları olduğundan karar merkezleri sıkıntıdaki bankaları güçlendirmek için derhal harekete geçtiler. Ama türev piyasaların 1930’lu yıllarda bir önem taşımıyor olması nedeniyle de gölge bankacılık diye bilinen sistemin sorunlarını gözden kaçırdılar. Yine 1930’lu yıllarda harcamaları desteklemek için çok az şey yapılmışken, hükûmetler bu kez kamu harcamalarını da artırdı. Ancak krize verilen bu yanıt gelişigüzel nitelikteydi ve daha sonraları özellikle Güney Avrupa’daki aşırı borçlu devletlere sorun çıkardı. Üstelik, aşırı vaatlerde bulunan politikacıların aldığı önlemlerin büyük çaplı bir ekonomik durgunluğu önlemedeki başarısızlığı nedeniyle de, harekete geçme yanlısı hükûmetler ve merkez bankalarına yönelik hızlı bir tepki gelişti. Karar merkezleri de, çok geçmeden, henüz normal koşullara dönülmemişken normal politikalara geri dönme ayartısına erkenden boyun eğdi. Sonuç, Birleşik Devletler’ de yıpratıcı derecede yavaş bir ekonomik canlanma, Avrupa’da ise sonu gelmeyen ekonomik durgunluklar oldu.

Aynalı Salon, hem önemli bir ekonomi tarihi çalışması hem de aynı hatalardan bazılarına ikinci bir kez daha düşmekten nasıl kurtulduğumuza dair esaslı bir incelemedir. Sadece Büyük Bunalım tarihinden çıkarılan derslerin toplumun çağdaş ekonomik sorunlara verdiği yanıtı şekillendirmeye devam ettiğini göstermekle kalmıyor, aynı zamanda Büyük Durgunluk tecrübesinin Büyük Bunalım hakkındaki düşüncelerimizi nasıl kalıcı bir biçimde değiştireceğini de gözler önüne seriyor.


Barry Eichengreen kimdir?
Berkeley, California Üniversitesinde Ekonomi ve Siyasal Bilimler Profesörü’dür. Daha önceki kitapları arasında Exorbitant Privilege: The Rise and Fall of the Dollar and the Future of the International Monetary System ve Golden Fetters: The Gold Standard and the Great Depression 1919-1939 bulunmaktadır.


Aynalı Salon için övgüler


“Büyük Bunalım 20. yüzyıl için bir ekonomik uyarı işaretiydi ve Büyük Durgunluk da, umalım ki, 21. yüzyıl için bir uyarı işareti olsun. Yeryüzünde çok az insan benzerlik ve farklılıkları, hem ana hatları hem de büyüleyici detayları aynı ustalıkla çizen Barry Eichengreen kadar iyi resmedebilir. Aynalı Salon’u okumak bir keyif. İleride referanslar için kütüphanenizde bulunması ise bir zorunluluk.”

– ALAN BLINDER, After the Music Stopped’ın yazarı

“Tarihsel analojiler ucuz kaçabilir ama tarihin bugünle ilişkili olarak kavranışı az bulunur ve kıymetlidir. Aynalı Salon, okura 1930’lu ve 2000’li yılların makro politika hatalarını, hem oluşum nedenleri hem yol açtıkları tahribat açısından kavrama olanağı sağlayan esaslı içgörülerle dolu. Okunması şart.”

– ADAM S. POSEN, Dekan, Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü

“Modern ekonomi, ekonomi tarihi çalışmalarını büyük ölçüde ihmal etmiştir. Barry Eichengreen bunu neden devasa bir hata olduğunu gösteriyor. Büyüleyici detayda bir nlatıyı kuvvetli analizlerle birleştiren bu kitap, Büyük Bunalım ve Büyük Durgunluk arasındaki can alıcı benzerlik ve farkları, nedenler ve verilen tepkiler açısından gün ışığına çıkarıyor. Büyük Durgunluk sonrası süregelen toparlanma sürecinin yönetilmesi ve geçmişte facialara yol açan hataların tekrarlanmaması açısından bugün bile gerekli politikalar için güçlü içerimler taşıyor.”

– ADAIR TURNER, Kıdemli üye, Yeni Ekonomi Düşünce Enstitüsü

“Ekonomist Eichengreen ile tarihçi Eichengreen, bugünün ışığında geçmişi yeniden değerlendiren ve geçmişin ışığında bugünü sorgulayan gerçek anlamda benzersiz bir kitap yaratmak için el ele vermiş. Tarihten ders çıkarmanın ne kadar önemli –ve aynı amanda ne kadar güç- olduğunu güçlü bir biçimde sergiliyor. Küresel kriz okuyan bütün öğrenciler için ama aynı zamanda, tecrübenin neden politik hatalara karşı bir garanti sağlamadığını anlamak isteyenler için de okunması şart bir eser.”

– JEAN PISANI-FERRY, Profesör, Hertie İdari Bilimler Okulu (Berlin) ve Politika Planlama Komisyonu Üyesi (Paris)

Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir